lezen Wereldwijs

Herdenken op de Killing Fields

Bekijk Sluit

lezen Wereldwijs

De grimmige geschiedenis van Cambodja tijdens het Rode Khmerbewind (1975-1979) heeft tastbare sporen achtergelaten op de Killing Fields bij Phnom Penh. Jolien bezoekt deze indrukwekkende plek en tekent het verdrietige verhaal.

Datum
Auteur
Jolien Kempen
Illustrator
Jolien Kempen

Het is die boom, die ene boom. Die boom die je koude rillingen geeft en een brok in de keel. Behangen met duizenden armbandjes en touwtjes, aan elk scherp stukje boomschors eentje. De boom staat midden op de velden, de ‘fields’. Iedereen staat er even stil, luistert naar het audiofragment en kijkt elkaar mistroostig aan. Op het bord naast de dikke stam staat te lezen wat amper 40 jaar geleden bij deze boom gebeurde wanneer de zon onder ging. Gesmoord door het schallen van revolutionaire liederen en het ronken van een dieselaggregaat moet het gekrijs van kinderen en baby's geklonken hebben voor hun levens tegen deze stam tot stilstand kwamen. De Rode-Khmersoldaten grepen de kleintjes, kinderen van hun eigen volk en misschien wel dorpsgenoten, bij hun enkels en sloegen ze tegen de grote boom.

Met de koptelefoon op ons hoofd luisteren mijn vriendin en ik ontzet naar dit verhaal, een van de vele afgrijselijke verhalen over de Killing Fields bij Phnom Penh, Cambodja. Op 17 april 1975 marcheerden de Rode-Khmersoldaten onder leiding van Pol Pot de straten van Phnom Penh binnen en geboden iedereen te vertrekken naar hun geboortedorp waar zij, voor velen tot de dood toe, moesten werken op het land. Veel notabelen, geleerden, studenten en musici – samenzweerders in de paranoïde ogen van Pot – werden gemarteld in een van de gevangenissen en vervolgens vermoord op de Killing Fields. Op de velden van Choeung Ek, die ik met mijn vriendin bezoek, zijn de resten van ruim 20.000 slachtoffers gevonden; velen meer liggen er nog begraven. Tijdens het regime van Pol Pot kwamen 3 miljoen mensen om; dat is een kwart van de totale Cambodjaanse bevolking! 

Het is de intens grimmige geschiedenis van een kleine groene weide die naast de rijstvelden ligt, badend in het zonlicht, en waar de bomen zachtjes aan de randen ruizen. Er is een meertje met steiger waarlangs je kunt lopen terwijl overlevenden hun verhaal doen via de koptelefoon. Om de geschiedenis van een land te begrijpen moet je soms met je neus op de pijnlijke feiten worden gedrukt. Nog pijnlijker is de wetenschap dat op vijf personen na geen van de Rode-Khmersoldaten ooit berecht zijn, en dat zij dus hun leven hervat hebben naast dat van nabestaanden en overlevenden. Argwanend lopen we de rest van onze tijd door Phnom Penh; zou dat een ‘farmer’ zijn? Of die meneer daar? We bedenken ons dat ook de soldaten, vaak nog maar tieners, zelf uit angst handelden; dat is de banaliteit van het kwaad.

Mijn tip: In plaats van een tuktuk huren, is het gemakkelijk om de Killing Fields te bereiken per scooter – die huur je al voor zes dollar per dag. Het is ongeveer 40 minuten rijden, de velden liggen net buiten de stad. Neem extra armbandjes mee als je je medeleven wilt tonen door iets op te hangen tussen de duizenden anderen. Om al het verdrietige in één dag achter de rug te hebben, is ook een bezoek aan Toul Sleng (de S21-gevangenis) aan te raden, midden in de stad. Vraag om een lokale gids, vaak zijn dit vrouwen die de oorlog hebben meegemaakt, en betaal op fooibasis. Een sterke maag en respectvolle zwijgzaamheid zijn op zijn plaats.


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten